Facebook

OPŁATY GEODEZYJNE DO ZWROTU

OPŁATY GEODEZYJNE DO ZWROTU
14.01.2019

GEODECI Z SZANSĄ NA ODZYSKANIE OPŁAT Zgodnie z brzmieniem art. 40 ust.3 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. 1989 nr 30 poz. 163 ze zm.) gromadzenie i prowadzenie państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz weryfikacja opracowań przyjmowanych do zasobu należy do starostów – w zakresie powiatowych zasobów geodezyjnych i kartograficznych. Ustawodawca w powołanej ustawie wprowadził generalną zasadę odpłatności za korzystanie z zasobu geodezyjnego. Wysokość opłat za czynności geodezyjne została ustalona w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 19 lutego 2004 r. w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji a także wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego ( Dz. U. 2004 nr 37 poz. 333) . Powołane rozporządzenie wprowadza ceny za wykonywane różnego rodzaju czynności związane z reprodukcją oraz aktualizacją map zasadniczych. W załączniku nr 1 określone zostały ceny za poszczególne czynności ( kopiowanie materiałów, wykonywanie wtórnika mapy, prace związane z aktualizacją mapy zasadniczej. OPŁATY BEZ PODSTAWY PRAWNEJ Mając na uwadze powyższe akty prawne Starostowie z całym kraju wydawali zarządzenia na podstawie, których pobierali dodatkowe opłaty za czynności geodezyjne i kartograficzne, związane m.in. z kartowaniem i sporządzaniem kserokopii map geodezyjnych. Takie działania Starostów były nieuprawnione. Należy, bowiem podkreślić, iż w systemie prawa nie obowiązywał żaden przepis, który pozwalałby Staroście na wydanie zarządzenia w sprawie pobrania dodatkowych opłat, dot. m.in. kosztów sporządzenia kopii oraz aktualizacji mapy zasadniczej. Takie działanie Starosty wymaga wyraźnego upoważnienia rangi ustawowej, które nie zostało mu udzielone. Żaden przepis prawa geodezyjnego nie stanowi jakoby pobranie przez Starostę innych opłat niż wskazane w w/w rozporządzeniu było zasadne. Zarządzenia takie zostały wydane bez delegacji ustawowej dla Starosty, a zatem nie mogą stanowić podstawy do nakładania obowiązków cywilnoprawnych. Kompetencja w tym zakresie przysługiwała wyłącznie ministrowi. Należy mieć na uwadze, iż przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne istotnie stwierdzały, że udostępnianie materiałów z zasobu geodezyjnego jest odpłatne. Wysokość opłat za czynności geodezyjne została ustalona przez Ministra Infrastruktury w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy. Omawiane rozporządzenie określa, bowiem jakie czynności podlegają opłacie i jaka jest ich wysokość. Pobrane przez Starostów opłaty poza administracyjnymi opłatami nakładanymi na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2004 r. należy, więc zwrócić, bowiem były one pobierane w sposób bezprawny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym przedstawiany jest pogląd, że zarządzenia wydawane przez Starostę w przedmiocie pobierania dodatkowych opłat są wadliwe, mają one charakter świadczeń nienależnych (art. 410 k.c.) podlegają, więc zwrotowi. WYROKI SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH I TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Należy również mieć na uwadze bogate orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził nieważność zarządzeń Starosty w przedmiocie ceny za wydawanie kopii map i innych dokumentów z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. WSA potwierdził tym samym brak umocowania prawnego do wydania rzez Starostę zarządzeń odnośnie pobrania dodatkowych opłat geodezyjnych.( tak m.in. WSA w wyrokach z 21.01.2014 r. IV SA /Wa 2444/13, z 14.01.2014 r. IV SA/Wa 2442/13, z 13.01.2014 r. IV SA/Wa 2441/13.) W powołanych wyrokach Sąd zwrócił uwagę także na fakt, iż dnia 25 czerwca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z art. 92 ust. 1 i 217 Konstytucji R.P. art. 40 ust. 5 pkt. 1 lit b ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne. Zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis to delegacja ustawowa, stanowiąca podstawę do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia określającego wysokość opłat za czynności związane z prowadzeniem państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i uzgadnianiem usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu oraz związane z prowadzeniem krajowego systemu informacji o terenie, za udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego. Trybunał wskazał m.in. ze w odniesieniu do opłat o charakterze niepodatkowym ( a taki charakter mają opłaty geodezyjne) przekazaniu do uregulowania w drodze rozporządzenia może podlegać szerszy zakres spraw niż w wypadku podatków. Trybunał jednocześnie wskazał, że określenie w rozporządzeniu stawki opłat jest dopuszczalne pod warunkiem wskazania w ustawie minimalnych i maksymalnych stawek i dostatecznych kryteriów, pozwalających na ustalenie konkretnej stawki. Dalej Trybunał wywodzi, że przepis art. 40 ust 5 pkt 1 lit b nie określa ani wysokości opłat ani kryteriów ich ustalania przez właściwego ministra. Trybunał uznał, iż zakwestionowany przepis prawa geodezyjnego i kartograficznego „jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że pozostawia organom władzy wykonawczej pełną swobodę decyzyjną w zakresie kształtowania wysokości opłat oraz metodologii ich obliczania. Co więcej Trybunał stwierdził, że przekazanie do uregulowania rozporządzeniem kwestii opłat za różnego rodzaju czynności geodezyjne bez wskazania w ustawie podstawowych mechanizmów regulujących wysokość jest niezgodne w Konstytucją. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził brak umocowania prawnego do wydania przez Starostę zarządzeń w sprawie pobierania opłat za czynności geodezyjne. Utrata mocy obowiązującej zakwestionowanej delegacji powoduje utratę mocy obowiązującej rozporządzenia wykonawczego. Dlatego też z uwagi na konieczność zapewnienia ciągłości poboru opłat Trybunał Konstytucyjny zdecydował się odroczyć utratę mocy zakwestionowanego przepisu. Trybunał postanowił, iż zakwestionowany przepis utraci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za czynności geodezyjne i kartograficzne oraz udzielanie informacji, a także za wykonywanie wyrysów i wypisów z operatu ewidencyjnego z dnia 19 lutego 2004 r. obowiązywało, zatem do 11 lipca 2014 r. NOWE REGULACJE Warto więc wskazać, że w Dzienniku Ustaw z dnia 4 lipca 2014 r. (poz. 897) została ogłoszona ustawa z dnia 5 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustawa ta wprowadza m.in. modyfikacje w dostępie do informacji i materiałów z zasobu geodezyjno – kartograficznego oraz odpłatności za ten dostęp. Powyższy akt prawny wszedł w życie z dniem 12 lipca 2014 roku. Ustawa wskazuje, że uprawnienia podmiotu, co do zakresu wykorzystywania udostępnionych mu, odpłatnie bądź nieodpłatnie, zbiorów danych lub innych materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego określa licencja nadawana przez organ wydający te materiały. Sposób wydawania licencji na przetwarzanie danych, jej formę i wzór zawierający pouczenie o sankcjach wynikających z naruszenia warunków licencji określa rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 lipca 2014 r. w sprawie udostępniania materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, wydawania licencji oraz wzoru Dokumentu Obliczenia Opłaty (Dz.U. 2014 poz. 917) . Podmioty wykorzystujące materiały zasobu, są zobowiązane do zamieszczania informacji o źródle pochodzenia użytego materiału w publikowanych przez te podmioty opracowaniach. W dalszej kolejności ustawa określa podstawowe stawki opłat lub zasady ich ustalenia, które są pobierane m.in. za udostępnianie oraz udzielenie licencji na przetwarzanie danych ewidencji gruntów i budynków, danych geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu, danych rejestru cen i wartości nieruchomości, zobrazowań lotniczych i satelitarnych, ortofotomapy, standardowych opracowań kartograficznych, za sporządzanie i udostępnianie wypisów i wyrysów z operatu ewidencji gruntów i budynków, a także za doręczanie materiałów pod wskazany adres. Ustawa definiuje stawki opłat za rozliczeniowe porcje danych w postaci elektronicznej oraz za jednostki rozliczeniowe materiałów zasobu w postaci nieelektronicznej (za tzw. jednostki rozliczeniowe). Załącznik do powyższej ustawy określa maksymalne przewidywane stawki opłat. Wskazana przez organ opłata stanowi iloczyn stawki podstawowej, ilości jednostek rozliczeniowych i współczynników korygujących. Minimalna opłata pobierana za udostępnianie zbiorów danych lub materiałów z zasobu jest nie niższa niż 30zł. Należność ma być uiszczana przed udostępnieniem na podstawie tzw. „Dokumentu obliczenia opłaty” określającego wysokość opłaty i sposób jej wyliczenia, którego wzór określa rozporządzenie wykonawcze. W razie kwestionowania wysokości kosztów przez zainteresowanego, organ zobowiązany jest do wydania decyzji administracyjnej. ROSZCZENIE O ZWROT Konkludując, istnieje roszczenie o zwrot pobranych bez podstawy prawnej opłat. Zapraszamy do zapoznania się z ofertą kancelarii na prowadzenie kompleksowej usługi zastępstwa procesowego w zakresie zwrotu uiszczonych opłat geodezyjnych. --- Autorem artykułu jest Aplikant Radcowski

Stowarzyszenie Wsparcia Obywatelskiego
12 200 24 43