Facebook

SPRZEDAŻ SAMOCHODU BEZ ZGODY WSPÓŁMAŁŻONKA A REJESTRACJA POJAZDU

SPRZEDAŻ SAMOCHODU BEZ ZGODY WSPÓŁMAŁŻONKA A REJESTRACJA POJAZDU
25.11.2019

DOPUSZCZALNOŚĆ SPRZEDAŻY SAMOCHODU PRZEZ JEDNEGO Z MAŁŻONKÓW BEZ ZGODY WSPÓŁMAŁŻONKA W KONTEKŚCIE PÓŹNIEJSZEJ MOŻLIWOŚCI REJESTRACJI POJAZDU.
Zgodnie z art. 36 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( dalej: k.r.o.) każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku. Mając na uwadze powyższe rozważenia wymaga kwestia czy małżonkowie mogą dokonywać wszystkich samodzielnie czy też ich samodzielnie działanie zostało ograniczone?

Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprost odpowiadają na powyższe zagadnienie. Przyjmując, iż małżonkowie objęci są współwłasnością majątkową małżeńską przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jednoznacznie regulują prezentowane zagadnienie w art. 37 § 1 ograniczając samodzielność małżonków do czynności enumeratywnie wskazanych w powołanym przepisie, tj.: 1) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków; 2) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal; 3) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa; 4) darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych. Zgodnie z powyższym, jeśli jeden z małżonków zamierza dokonać czynności prawnej w odniesieniu do przedmiotu określonego hipotezą art. 37 § 1 k.r.o., wymagana jest wówczas obligatoryjnie zgoda drugiego małżonka. Powołany katalog nie obejmuje zawarcia umowy kupna/ sprzedaży samochodu. Mając to na uwadze, należy stwierdzić, iż do sprzedaży samochodu należącego do majątku wspólnego małżonków nie jest wymagana zgoda drugiego małżonka, każdy z nich może działać samodzielnie ze skutkiem prawnym dla drugiego.

W doktrynie wskazuje się, iż wykonywany przez małżonków zarząd ma najszerszy charakter w porównaniu z innymi sytuacjami prawnymi, związanymi ze współuprawnieniem kilku osób względem tego samego majątku (np. zarządem wykonywanym przez współspadkobierców), albo tej samej rzeczy (np. zarządem sprawowanym przez współwłaścicieli ułamkowych). Ponieważ więź łącząca małżonków jest silniejsza niż więź łącząca współspadkobierców lub współwłaścicieli rzeczy wspólnej w częściach ułamkowych, ta okoliczność musi oddziaływać na istotę omawianego zarządu. W szczególności zakłada się istnienie jak najszerszego wzajemnego zaufania, co uzasadnia ograniczenie do minimum wzajemnej kontroli. Zarząd majątkiem wspólnym wykonywany jest przez każde z małżonków w szerszych ramach niż zarząd rzeczą wspólną, sprawowany przez współwłaścicieli ułamkowych. (Sokołowski, Tomasz. Art. 36. W: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, wyd. II. LEX, 2013). Jednocześnie wymaga podkreślenia, iż do wspólności majątkowej małżeńskiej nie stosuje się przepisów o współwłasności ułamkowej ze względu na odmienny charakter obu rodzajów współwłasności. Koncepcja zarządu majątkiem wspólnym, oparta na podanym w art. 37 § 1 k.r.o. zamkniętym katalogu czynności, zrywa z dotychczasowym podziałem czynności na czynności zwykłego zarządu i czynności przekraczających ten zarząd. Mając na uwadze powyższe zgoda małżonka jest wymogiem obligatoryjnym jedynie w stosunku do czynności dotyczących art. 34 § 1 k.r.o.

Jednocześnie zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ustawodawca precyzyjnie określił dokumenty które stanowią podstawę zarejestrowania pojazdu. Katalog ten jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony. Obowiązek ich przedstawienia ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu. Dokumentem stanowiącym podstawę rejestracji jest między innymi dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Doprecyzowanie kwestii dowodu własności samochodu wprowadza Rozporządzenie Ministra Infrastruktury dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (z.U.2014.1522) z dokładnie § 4 ust 1: Dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest w szczególności jeden z następujących dokumentów: 1) umowa sprzedaży; 2) umowa zamiany; 3) umowa darowizny; 4) umowa o dożywocie; 5) faktura VAT potwierdzająca nabycie pojazdu; 6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Własność pojazdu może być ustalona także na podstawie innych dokumentów; wskazane wyżej są najbardziej typowe. Jak podkreśla się w judykaturze Naczelnego Sądu Administracyjnego prawo własności pojazdu musi być udokumentowane zgodnie ze stanem rzeczywistym, przez wnioskodawcę ubiegającego się o zarejestrowanie pojazdu" (wyr. NSA z dnia 4 lutego 1998 r., II SA 1258/97, LEX nr 41343).

Należy także wskazać iż dowód rejestracyjny nie stanowi dowodu własności a jedynie ujawnia zdatność pojazdu do użytku. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2015 r. III SA/Kr 467/15 dowód rejestracyjny nie stanowi dowodu własności pojazdu, ale jedynie stanowi dokument stwierdzający dopuszczenie do ruchu danego pojazdu.

W oparciu o powołane powyżej przepisy oraz przedstawione stanowisko doktryny należy stwierdzić, iż do zbycia samochodu stanowiącego współwłasność majątkowa małżeńską nie jest wymagana zgoda drugiego małżonka, a każdy z nich może działać samodzielnie. Jednocześnie umowa zawarta jedynie przez jednego z małżonków stanowi dowód własności i powinna być uwzględniana przez organ administracji publicznej, gdyż wywołuje prawnie skutecznie następstwa w obrocie prawnym.

Autorka jest specjalistą do spraw Prawa Cywilnego

Stowarzyszenie Wsparcia Obywatelskiego
12 200 24 43